WYSTAWY STAŁE

Pałac hr. Starzeńskich z 2 połowy XIX w.

Pałac w Ciechanowcu-Nowodworach, będący siedzibą Muzeum Rolnictwa im. ks. Krzysztofa Kluka, swój obecny wygląd zawdzięcza Elżbiecie hr. z Ożarowskich Starzeńskiej (1828 - 1910) oraz jej mężowi - Michałowi Konstantemu hr. Starzeńskiemu (1818 - 1884), którzy w połowie XIX wieku przeprowadzili najważniejszą przebudowę i modernizację całego zespołu pałacowo-parkowego w Ciechanowcu, dzięki czemu stał się on ".ogniskiem towarzyskiego, obywatelskiego bytu (.) jedną z najpowabniejszych siedzib wiejskich naszego kraju". Architektem wprowadzonych wówczas zmian był Julian Ankiewicz (1820 - 1903), etatowy architekt miasta Warszawy, twórca wielu reprezentacyjnych budowli w stolicy, a także - w Lublinie, Puławach i Siedlcach. Na początku XX wieku (około roku 1901), pałac przeszedł generalny remont, który przeprowadził Adam hr. Starzeński (1848 - 1917), ówczesny właściciel Nowodworów. W pałacu znajdują się następujące wystawy stałe: "Wnętrza zabytkowe z przełomu XIX i XX w.", "Salonik rodu Ciechanowieckich herbu Dąbrowa" oraz "Historia miasta Ciechanowca".

"Wnętrza zabytkowe w pałacu hr. Starzeńskich w Ciechanowcu-Nowodworach"

Od 2007 r. wśród wystaw stałych w Muzeum Rolnictwa miejsce szczególne zajmuje ekspozycja wnętrz w XIX-wiecznym pałacu prezentująca gabinet hrabiego, jadalnię i sypialnię hrabiny. Wchodząc do "Gabinetu hrabiego" możemy na pierwszy rzut oka zorientować się, że mamy do czynienia z rodziną majętną, bywającą w świecie, ale też przywiązaną do rodzimej tradycji. Okazałe XIX-wieczne meble, wiszące na ścianach obrazy, trofea myśliwskie, pokaźna biblioteka oraz portrety antenatów, wskazują na zasiedziałość rodu właścicieli pałacu. O tym, że interesowali się oni współczesnymi trendami świadczą niderlandzkie obrazy oraz ceramika z Dalekiego Wschodu tak modna w XIX stuleciu. Kolejną czę;ścią ekspozycji w pałacu jest "Jadalnia" podzielona na kilka sektorów. Centralnym obiektem jest stół bogato zastawiony do obiadu, przy którym stoją krzesła ozdobione kurdybanem. W pomieszczeniu nie zabrakło także stolika karcianego dla panów i stolika ze słodyczami, kawą i herbatą dla pań oraz kącika wypoczynkowego zarezerwowanego dla dzieci, które bawiły się pod opieką guwernantek. Salę dopełniają liczne bibeloty z epoki oraz rzeźby i obrazy. Ostatnim pomieszczeniem jest "Sypialnia hrabiny", w której znajduje się komplet francuskich mebli XIX-wiecznych, ozdobionych ornamentami charakterystycznymi dla okresu manieryzmu, czyli przełomu XVI i XVII w. Centralne miejsce sypialni zajmuje masywne, bogato rzeźbione łoże, obok którego stoi nocna szafka z kryształowymi przyborami toaletowymi i mosiężnym kandelabrem. Pomieszczenie dopełniają liczne obrazy oraz tkaniny, a w witrynie przyciąga wzrok okazała kolekcja figurek biskwitowych, z których najstarsze pochodzą z XVIII w.

"Salonik rodu Ciechanowieckich herbu Dąbrowa"

Na piętrze pałacu znajduje się również wystawa pod nazwą "Salonik Rodu Ciechanowieckich" - zorganizowana w oparciu o eksponaty przekazane w bezterminowy depozyt przez Zamek Królewski w Warszawie i Fundację Zbiorów im. Ciechanowieckich oraz własne zbiory muzeum. Pokazano tutaj fotografie, obrazy i bibeloty dokumentujące dzieje rodu Ciechanowieckich herbu Dąbrowa - dawnych właścicieli części Ciechanowca.

"Historia miasta Ciechanowca"

Na piętrze pałacu obok "Saloniku Rodu Ciechanowieckich" mieści się również sala poświęcona historii Ciechanowca. Wystawę urządzono w stylu często spotykanych we dworach izb pamięci - pomieszczeń, w których gromadzono pamiątki rodzinne. W scenerii zabytkowych mebli, pochodzących między innymi z pałacu w Nowodworach, umieszczone zostały najcenniejsze, zachowane do dnia dzisiejszego, a związane z Ciechanowcem: grafiki, fotografie, dokumenty, tłoki pieczętne, wyroby rzemiosła artystycznego.

Wozownia – ekspozycja „Transport wiejski”

Na ekspozycji "Transport wiejski" usytuowanej w dworkowej wozowni z 1866 r. znajdują się zabytkowe pojazdy konne: wozy gospodarskie (np. furmanka, sanie zajdki, wóz drabiniasty), wozy wyjazdowe (np. wolant, bryczka, wasag), pojazdy reprezentacyjne (kareta typu angielskiego, sanie zachodnioeuropejskie) oraz pojazd o przeznaczeniu specjalnym - karawan z 1958 r. Oprócz wozów prezentowane są uprzęże podlaskie, krakowskie, angielskie oraz janczary.

Pawilon wystawowy – ekspozycja „Początki mechanizacji rolnictwa"

Wystawa w pawilonie wystawowym Działu Techniki Rolniczej mieści się na powierzchni 450m2. Zorganizowano ją w drugiej połowie lat 70-tych XX jako pierwszą wystawę stałą Działu. W ekspozycji zachowano podział według norm maszynoznawstwa i kolejności robót rolniczych. Biorąc to pod uwagę podzielono wystawę na następujące działy tematyczne:

Obecnie na wystawie prezentowanych jest ok. 110 maszyn i narzędzi rolniczych. Wśród nich na szczególną uwagę zasługują:

Lamus z Rudki – ekspozycja „Wiejskie rzemiosła drzewne”

Budynek /z dworu Ossolińskich/ z drugiej połowy XVIII wieku o ścianach konstrukcji węgłowej i dachu czterospadowym, kryty gontem. Budynek trzydrzwiowy z podcieniem frontowym, wewnątrz podział na trzy komory. W komorach ekspozycja „Wiejskie rzemiosła drzewne”.

Lamus z Rudy Mazowieckiej– ekspozycje: „Przemiany w gospodarstwie domowym kobiety wiejskiej w 1. połowie XX wieku”, „Obróbka włókna”

Budynek z drugiej połowy XVIII wieku. Budynek podworski z bali, konstrukcji węgłowej, kryty gontem z podcieniem frontowym na poziomie parteru i piętra. Obiekt służył do przechowywania zbóż i sprzętów domowych. Wewnątrz wystawy: „Przemiany w gospodarstwie domowym kobiety wiejskiej w I połowie XX w.”, „Obróbka włókna”

Kompleks kościelny ze wsi Boguty-Pianki - dzwonnica z XIX w.

Dzwonnica ma prostą bryłę o kształcie prostopadłościanu przykrytego dachem brogowym, zwieńczonym drewnianą sterczyną z żelaznym krzyżykiem. Wzniesiona na planie zbliżonym do kwadratu, konstrukcji słupowo - ramowej z widocznymi śladami obróbki toporem, oszalowana z zewnątrz w górnej części otwarta arkadami (otwory dzwonne). Konstrukcja ścian składa się ze słupów narożnych ustawionych na podwalinie, usztywnionych oczepem dzielącym kondygnacje oraz krzyżującymi się zastrzałami w formie krzyży Św. Andrzeja. W drugiej kondygnacji wsparta ryglami, na których oparta jest konstrukcja kozłowa dzwonu głównego i po bokach dwie konstrukcje belkowe na dzwony mniejsze. Dzwonnica z miejscowości Boguty-Pianki posiadała trzy XVIII-wieczne dzwony, które zostały wywiezione do Rosji w czasie I wojny światowej.

Wikarówka ze wsi Kulesze Kościelne z 1884 r.

Budynek o konstrukcji wieńcowej został zbudowany w 1884 roku we wsi Kulesze Kościelne. Wikarówka jest obiektem dwutraktowym i jednokondygnacyjnym, który przykrywa dwuspadowy dach kryty gontem. Opierzona deską w układzie poziomym tzw. "boniowaniem" tworzącym iluzję obiektu murowanego. Posiada zdobienia w guście modnej wówczas "tyrolszczyzny", w postaci koronkowo wyciętej deski przy okapach, wycięcia na podokapowych końcówkach krokwi, toczonych "pazdurów" i ozdobnych podpórek "rysiów". Wejście frontowe poprzedza oszklony ganek, zaś tylne weranda.Od jesieni 2011 r. w przestronnych pomieszczeniach wikarówki udostępniane są cztery ekspozycje stałe. Pierwsza z nich prezentuje pamiątki związane z życiem i dorobkiem naukowym ks. Krzysztofa Kluka - patrona muzeum. Na kolejnej sali znajduje się kolekcja okazów geologicznych, podarowanych przez prof. dr hab. Jana Parafiniuka - pracownika naukowego Uniwersytetu Warszawskiego. Ekspozycja ta, stanowi swego rodzaju wizualne uzupełnienie dwutomowego dzieła ks. Krzysztofa Kluka pt. "Rzeczy kopalnych osobliwie zdatnieyszych szukanie, poznawanie i zażycie.". Natomiast po drugiej stronie budynku w dwóch pomieszczeniach są zaaranżowane wnętrza z przełomu XIX i XX wieku. Pierwsze z nich prezentuję pokój gościnny plebana, pełniący jednocześnie funkcję kancelarii parafialnej. Drugie zaś, to sypialnia księdza, gdzie znajdują się meble secesyjne i drobiazgi z początku XX w.

Chata z Żerów Czubików – ekspozycja wnętrza chaty chłopskiej z końca XIX wieku

Chata ze wsi Żery Czubiki wybudowana w drugiej połowie XIX wieku z bali, o konstrukcji węgłowej, przykryta czterospadowym dachem słomianym. Budynek szerokofrontowy, wewnątrz podział na trzy izby mieszkalne, sień i komorę. Wystrój wnętrza nawiązuje do wyposażenia domów chłopstwa podlaskiego z końca XIX wieku.

Kolekcja uli

Pasieka składająca się z 23 uli skrzynkowych oraz kłodowych, stojących i leżących. Kłody przykryte daszkami (czapami) z różnorodnego materiału – słoma, deseczki, papa, gont. Ule stanowią kolekcję najstarszych, zachowanych okazów z okolic Ciechanowca

Bróg na siano

Zrekonstruowany w oparciu o występujące do chwili obecnej obiekty tego typu. Ruchomy, czterospadowy dach kryty słomą, podnoszony lub opuszczany na czterech słupach wkopanych w ziemię, założony na planie kwadratu. Przestrzeń między słupami w części wypełniona pionowo nabitymi deskami. Przeznaczenie – przechowywanie siana lub zboża.

Chata z Koców Schabów – ekspozycja wnętrza chaty drobnoszlacheckiej z XIX wieku

Chałupa z Koców Schabów. Wybudowana z bali o konstrukcji węgłowej, przykryta czterospadowym dachem słomianym. Chałupa szerokofrontowa, składająca się z dwóch izb kuchennych, sieni, alkierza i komory. Jest budynkiem mieszkalnym typowym dla średnio zamożnych gospodarstw podlaskich. Wystrój wnętrza charakterystyczny dla drugiej połowy XIX w.

Dworek drobnoszlachecki z Zarąb k. Siemiatycz – ekspozycja wnętrza dworku drobnoszlacheckiego z końca XIX wieku

Chata dworkowa z Zarąb /k. Siemiatycz/ wybudowana w 1840 r. Stanowi przykład powszechnie występującego w XIX i w początku XX w. budynku mieszkalnego szlachty zagrodowej. Budynek posadowiony na planie prostokąta, szerokofrontowy, z gankiem pośrodku ściany wzdłużnej, kryty czterospadowym dachem ze słomy. W czterech pomieszczeniach mieszkalnych zaprezentowano wyposażenie kuchni, alkierza, garderóbki oraz komory z lat 50-tych i 60-tych XX wieku. Sąsiednie pomieszczenia dworku to pokój oraz alkierz z wyposażeniem z okresu 20-lecia międzywojennego.

Sernik

Rekonstrukcja nieistniejącego już obiektu małej architektury, na podstawie szkicu zamieszczonego w IV tomie "Encyklopedii Staropolskiej" Zygmunta Glogera pt. "Stary sernik we wsi Zlotoryi nad Narwia (rozebrany w roku 1856)". Sernik nazywany również sernicą lub lesicą, znajdował się dawniej przy każdym dworku i służył do suszenia serów i gomółek. Sernica w rzucie poziomym tworzy kwadrat. Posadowiona jest na czterech dębowych słupach wkopanych w ziemię, górą spiętych belkami, tworzącymi podwaliny obiektu. Na podwalinach zbudowano zrąb sosnowy konstrukcji sumikowo-łątkowej, którą przykrywa brogowy dach. Pokryty łupaną dranką osikową, w kalenicy zdobiony pazdurem. Rzut poziomy więźby tworzy "piątnicę", która stała się motywem rozstawu otworów wentylacyjnych. Obiekt jest orientowany wejściem w stronę południową, którego drzwi zdobi "piątnica" tworząca krzyż, wskazując cztery strony świata.

Chata z Sak k. Bielska Podl. – ekspozycja wnętrza chaty wschodniopodlaskiej z przełomu XIX/XX wieku

Chałupa wielofunkcyjna – jednotraktowa z Sak /k. Bielska Podlaskiego/ wybudowana w XIX w. posadowiona na planie prostokąta szczytem do drogi. Budynek z bali w narożach zwęgłowanych. Dach czterospadowy z przyczółkiem od strony drogi, kryty słomą. We wnętrzu mieści się komora, sień robocza przelotowa, izba mieszkalna oraz pomieszczenie dla zwierząt. Wystrój wnętrza przystosowany do pierwotnej funkcji.

Dwór myśliwski z Siemion z 1858 r. (dawna własność hr. Potockich z Rudki)

Dwór myśliwski wzniesiony w 1858 r. pierwotnie był usytuowany we wsi Siemiony w lasach należących do hr. Potockich z Rudki. W czasie okupacji hitlerowskiej, w latach 1941-1944, służył jako niemiecka leśniczówka. Wówczas budynek został znacznie przebudowany. W latach 1977-79 dwór przeniesiono na teren Muzeum Rolnictwa m. in. staraniem Koła Łowieckiego "Rogacz" z Ciechanowca. W dworze są prezentowane nast.ępujące ekspozycje: "Salonik prof. Ignacego Pieńkowskiego", "Muzeum Pisanek ze zbiorów prof. Ireny Stasiewicz-Jasiukowej i Jerzego Jasiuka z Warszawy" oraz dwie wystawy długoterminowe ze zbiorów Honore Heroes pt. "Pamiątki kolonialne - sztuka Czarnego Lądu" i "Kruche piękno Dalekiego Wschodu".

Salonik ziemiański prof. Ignacego Pieńkowskiego (1877-1948)

Ekspozycja ukazuje fragment dorobku malarskiego Ignacego Pieńkowskiego, profesora Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Obrazy pokazane zostały w scenerii jego rodzinnego dworu w Sutnie nad Bugiem, skąd przeniesione zostały oryginalne meble, bibeloty i pamiątki rodzinne.

Muzeum Pisanki

3 kwietnia 2004r. w przeddzień Palmowej Niedzieli zostało otwarte w Ciechanowcu, w obrębie Muzeum Rolnictwa im. ks. K. Kluka, pierwsze w Polsce Muzeum Pisanki, powstałe z liczącej ponad 1000 eksponatów prywatnej kolekcji Państwa Ireny Stasiewicz-Jasiukowej i Jerzego Jasiuka z Warszawy, ofiarowanej w darze placówce ciechanowieckiej. Jak się okazało Muzeum cieszy się olbrzymim zainteresowaniem nie tylko na Podlasiu. Zwiedzający mają możliwość porównać i ocenić wzornictwo ludowe na tych miniaturowych działach sztuki z różnych części Polski, co jest interesujące tym bardziej, że ornamenty pisankowe wykonane różnymi technikami i naturalnymi farbami przeszły już do historii i można je obejrzeć jedynie w muzealnej placówce. Również tu tylko można poznać sztukę zdobienia jaj z całego świata. W kolekcji są pisanki - "pisane" woskiem, malowane, oklejane kolorowym papierem, rdzeniem sitowia i kolorową włóczką, a nawet makiem i ziarenkami ryżu. Są pisanki z drewna lipowego, wytapiane i wykuwane, ażurowe - wykonane maszyną dentystyczną. Pisanki pochodzą z różnych regionów Polski, z Ziemi Huculskiej, Nowogródzkiej, ukraińskie, rosyjskie, czeskie, morawskie, z Chin, Japonii, Kenii i wielu innych krajów. Na koniec 2012 r. w Muzeum zgromadzono 1941 pisanek.

"Pamiątki kolonialne - sztuka Czarnego Lądu" i "Kruche piękno Dalekiego Wschodu" - wystawy ze zbiorów Honore Heroesa

Swego rodzaju ciekawostką są wystawy długoterminowe przygotowane ze zbiorów antykwariusza Honore Heroes rodem z Belgii. Pierwsza z nich zatytułowana "Pamiątki kolonialne - sztuka Czarnego Lądu" przenosi widza w czasy panowania Leopolda II Koburga - króla Belgii. Na ekspozycji zgromadzono liczne przedmioty codziennego użytku oraz wyroby rzemiosła artystycznego wykonane na terenach dawnych kolonii belgijskich w Afryce. Druga wystawa ze zbiorów Honore Heroes pod tytułem "Kruche piękno Dalekiego Wschodu" prezentuje głównie chińskie i japońskie wyroby z laki, porcelany i fajansu wyprodukowane w XIX w. i na początku XX w. Ekspozycję wzbogacają liczne rzeźby, obrazy, drzeworyty oraz elementy tradycyjnego, wschodniego ubioru kobiecego.

Stajnie – ekspozycja „Muzeum Weterynarii”

Pawilon wystawowy – ekspozycja „Historia chowu i hodowli zwierząt gospodarskich”

Wystawa zajmuje powierzchnię 310 m2 i jest podzielona na części. Pierwsza część ekspozycji ukazuje wielowiekowy proces wykorzystania zwierząt dzikich przez człowieka i historię ich udomowienia. Obrazują to m.in. model chaty wykonanej z kości i skór mamuta, oryginalne szczątki mamuta, (zęby trzonowe, cios, fragment kości udowej), kopia płaskorzeźby egipskiej ukazująca dojenie bydła, reprodukcja rysunku naskalnego, szkielet krowy i konia pochodzący z wykopalisk archeologicznych.

Drugi dział wystawy ukazuje zmiany w kierunku doskonalenia i uszlachetniania ras oraz odmian zwierząt gospodarskich. Proces ten przedstawiają makiety i zdjęcia różnych ras bydła, owiec, świń, koni i drobiu. Obok znajdują się maszyny do przerobu mleka produkcji Alfa - Laval, maselnice obrotowe, uprząż dla konia, chomąto typu krakowskiego, chomąto typu ruskiego, ozdobne kantary, munsztuki, wędzidła oraz wiele innych eksponatów. Następna część ekspozycji poświęcona jest pasterstwu z terenów Północno - Wschodniej Polski. Umieszczono tu muzealia związane z wypasem i żywieniem zwierząt oraz tradycyjną eksploatacją łąk (kosa, widły grabie, rezginie, kolekcja dzwonków i lasek pasterskich, ligawki, urządzenia do przygotowywania pasz dla zwierząt).

Kolejna część wystawy to dzieje szkolnictwa i nauk zootechnicznych. Ograniczona powierzchnia wystawy pozwoliła przedstawić tylko niewielu z teoretyków zootechniki polskiej, którzy położyli podwaliny pod rozwój hodowli zwierząt. W gablotach pokazano dawną literaturę zootechniczna oraz pamiątkowe medale związane
z osiągnięciami hodowców.

Ostatnia część wystawy pokazuje stosunkowo młodą dziedzinę w hodowli, jaką jest inseminacja zwierząt. Tytuł tej części ekspozycji to „Historia inseminacji w Północno-Wschodniej Polsce”.

Oficyna – ekspozycja „Tradycje zielarskie”

Wystawa „Tradycje zielarskie” prezentuje w ciągu chronologicznym wydarzenia, które wywarły wpływ na kształtowanie się wiedzy o roślinach leczniczych od prehistorii do czasów współczesnych. W trzech salach przedstawione zostały systemy medyczne starożytności, średniowiecza, renesansu, oświecenia i współczesności oraz sylwetki najważniejszych zielarzy tych epok. Również bezimienni znaleźli swoje miejsce na tej wystawie. Przedstawieni oni zostali w postaciach bardzo sugestywnych rzeźb autorstwa artysty ludowego - Eugeniusza Różańskiego. Dzięki nim możemy przenieść się w czasy człowieka pierwotnego, wstąpić do chałupy wiejskiej zielarki - czarownicy czy schować w zaciszu celi średniowiecznego mnicha, cierpliwie przepisującego stare księgi. Niezwykły nastrój wnosi tajemnicza postać alchemika, pracującego w skupieniu przy starym piecu.

Zielniki z zasuszonych roślin, umożliwiają zwiedzającemu zapoznanie się z naturalnym wyglądem i regionalnymi nazwami ziół stosowanych od wieków do dziś, zaś w zamkniętych hermetycznie słojach zobaczyć można surowce zielarskie – zarówno te powszechnie znane, jak i te rzadziej spotykane, opisane według obowiązującej nomenklatury farmakopealnej.

Na wystawie prezentowane są także różnego rodzaju naczynia i narzędzia do zbioru, preparacji i przechowywania ziół, natomiast w części aptecznej - urządzenia wykorzystywane do produkcji preparatów galenowych (wyciągów, maści, nalewek, naparów i odwarów) i innych leków pochodzenia roślinnego. W dalszej kolejności można obejrzeć aparaturę do badania gotowych leków, zaś ostatnią część apteki stanowi izba ekspedycyjna w postaci mebli aptecznych, pochodzących z połowy lat 50-tych dwudziestego wieku, na których ustawiono słoje z ciemnego szkła, przeznaczone do przechowywania leków płynnych, porcelanowe pojemniki na maści oraz produkty przemysłu zielarskiego.

Dziedziniec oficyny – „Galeria rzeźb portretowych działaczy ruchu ludowego dłuta Jana Ślusarczyka”

Galeria rzeźb portretowych działaczy ruchu ludowego dłuta Jana Ślusarczyka. Nie mająca swojego odpowiednika w Polsce plenerowa galeria licząca 56 rzeźb portretowych, prezentująca najwybitniejsze postaci polskiego ruchu ludowego na przykład W. Witosa, M. Rataja, ks. P. Ściegiennego, W. Głowackiego i in. . Ekspozycja znajduje się na dziedzińcu za budynkiem oficyny.

Teren przy oficynie – „Ogród roślin zdatnych do zażycia lekarskiego”

„Ogród roślin zdatnych do zażycia lekarskiego” jest ogrodem botanicznym o unikalnym charakterze. Doboru występujących w nim gatunków dokonano na podstawie XVIII-wiecznego rejestru roślin leczniczych, zawartego w „Dykcjonarzu roślinnym” ks. Krzysztofa Kluka. W sumie w ogrodzie wyodrębnionych zostało 680 kwater, które obsadzono roślinami wymienionymi w rejestrze. Każde poletko posiada tabliczkę barwy białej zawierającą potrójne nazewnictwo:

Na zielonych tabliczkach zamieszczono nazwy surowców pozyskiwanych z roślin, nazwę choroby, którą leczy się wybranym gatunkiem lub jego działanie terapeutyczne.
Specyficzny charakter ogrodu podkreślony został poprzez zachowanie oryginalnego, zastosowanego przez Kluka nazewnictwa chorób i gatunków.
Ministerstwo Kultury i Sztuki uhonorowało „Ogród roślin zdatnych do zażycia lekarskiego” nagrodą II stopnia w konkursie na „Muzealne Wydarzenie Roku 1984".

Spichlerz z Olszy – ekspozycja „Plecionkarstwo”

Spichlerz slegowy z Olszy koło Dąbrowy Białostockiej, zbudowany w XVIII wieku z elementów ciosanych. Budynek o konstrukcji węgłowej, szerokofrontowy z podcieniem i wejściem umieszczonym centralnie. Dach dwuspadowy kryty gontem.

Spichlerz z Klepacz

Zbudowany ok. 1880 r. Budynek o konstrukcji węgłowej, wąskofrontowy na planie prostokąta. Dach czterospadowy kryty słomą. Na wystawie stałej w spichlerzu są zaprezentowane 2 warsztaty stolarskie (strugnica) oraz narzędzia stolarskie w postaci różnego rodzaju strugów (hebli) - zdzieraki, równiaki, spusty, gładziki. Jest duża kolekcja dłut oraz piły stolarskie ramowe. Pokazana została również pi&322;a tracka wędrownego cieśli z ochroną na zęby oraz ciosło (narzędzie do wykonywania naczyń dłubanych).

Spichlerz z Dąbrowy Wilków – ekspozycja "Rybołówstwo słodkowodne"

Spichlerz przeniesiony z miejscowości Dąbrowa Wilki, zbudowany w pierwszej połowie XIX wieku. Budynek o konstrukcji zrębowej, wąskofrontowy z podcieniem. Dach czterospadowy kryty słomą. Wewnątrz spichlerza została ulokowana wystawa stała "Rybołówstwo słodkowodne". Na ekspozycji możemy zobaczyć łódź tzw. Dłubankę, przyrządy do połowu ryb - sieć drygawicę, więcierze, wiersze, podbieraki, wsadki i sadze, a także skrzynki do połowu raków. Zaprezentowane zostały też narzędzia do wyrobu sieci oraz kolekcja ościeni metalowych z końca XIX i XX wieku.

Spichlerz z Wykna – ekspozycje: „Rymarstwo”, „Szewstwo”

Spichlerz z Wykna zbudowany w drugiej połowie XIX wieku. Budynek o konstrukcji węgłowej, szerokofrontowy, dach przyczółkowy kryty słomą, podcień narożny.

Spichlerz ze wsi Dmochy Sadły – ekspozycje: „Garncarstwo”, „Olejarnia”

Spichlerz ze wsi Dmochy Sadły /k. Zambrowa/, wybudowany na przełomie XVIII i XIX wieku, pierwotnie wchodził w skład zabudowy dworskiej (obecna forma jest prawdopodobnie połową budynku). Budynek o konstrukcji węgłowej na planie prostokąta, szerokofrontowy z podcieniem ograniczonym po obu końcach dwiema małymi komórkami. Dach czterospadowy kryty słomą. Wewnątrz podział na dwie komory.

Kuźnia z Jałówki – ekspozycja wnętrza kuźni

Kuźnia z Jałówki /k. Gródka/ wybudowana pod koniec XIX wieku. Budynek o konstrukcji węgłowej na planie prostokąta, dach dwuspadowy kryty opołami. Kuźnia wąskofrontowa z wysuniętym szczytem, tworzącym podcień. Przy ścianie wzdłużnej miejsce na tokarkę osłonięte daszkiem jednospadowym. Przed kuźnią toczak i urządzenie do zakładania obręczy na koła. Zachowane pierwotne wyposażenie wnętrza.

Maneż z Uszy Wielkiej – ekspozycja kieratów

Ekspozycja Kieratów mieści się w zabytkowym drewnianym maneżu ze wsi Usza. Jest to kolekcja różnego typu kieratów konnych. We wnętrzu maneża zamontowany jest również całkowicie kompletny i sprawny , unikalny drewniany kierat górny z końca XIX w. pochodzący ze wsi Obniże k. Drohiczyna. Jest to jeden z cenniejszych eksponatów Działu.

Wiatrak koźlak z Niemyj Nowych – ekspozycja wnętrza wiatraka

Wiatrak typu „koźlak”, zbudowany na przełomie 1945/6 r. Obiekt dwukondygnacyjny na planie zbliżonym do kwadratu. Ściany obite pionowo deskami i listwami. Dach dwuspadowy z naczółkiem od strony skrzydeł, pokryty opołami. Wiatrak wyposażony w jedną parę kamieni.

Młyn wodny – ekspozycje „Urządzenia młynarskie, żarna, stępy, miary, wagi”, „Muzeum Chleba”

Budynek zbudowany w drugiej połowie XIX wieku, pierwotnie wchodził w skład zespołu zabudowań dworskich rezydencji pałacowej Starzeńskich. Budynek z bali o konstrukcji węgłowej, kryty dachówką „esówką”, składa się z części mieszkalnej i przemysłowej. Całość założona na planie Litery ‘L’. Urządzenie młyńskie /rekonstrukcja/ poruszane kołem drewnianym podsiębiernym. Jedyny obiekt oprócz budynków murowanych istniejący in situ. W części przemysłowej ekspozycja urządzeń młyńskich, żaren, stęp, miar, wag, a w części mieszkalnej „Muzeum Chleba”.

Leśniczówka z Wdowina – ekspozycja „Las i gospodarka leśna”

Głównym obiektem "Zagrody leśnej" jest zabytkowa leśniczówka z Wdowina, wybudowana w 1932 r. na terenie dóbr Rudka, należących ówcześnie do hr. Franciszka Salezego Potockiego. W jej wnętrzach urządzono wystawę pt. "Las i Gospodarka leśna". Składa się ona z dwóch części: pierwszej, będącej rekonstrukcją biura leśniczego z lat 30-tych XX w. prezentującą typowe dla tego okresu meble, sprzęty, akcesoria i trofea myśliwskie oraz dokumenty i wydawnictwa dotyczące leśnictwa. Tam też znajdują się najistotniejsze informacje dotyczące struktury i działalności, administrującego już od ponad 90 lat polskimi lasami, przedsiębiorstwa Lasy Państwowe. Część druga ukazuje historię lasów i leśnictwa w Polsce, zagadnienia współczesnej gospodarki leśnej oraz funkcje, jakie spełniają lasy. Szczególny nacisk położono na ukazanie zagrozeń dla lasu i potrzebę jego ochrony. W wydzielonym fragmencie wystawy znajduje się prosta diorama ukazująca fragment lasu z drzewami i typowymi dla tego terenu zwierzętami stworzona z myślą o najmłodszych zwiedzających. Na poddaszu leśniczówki prezentowana jest kolekcja trofeów i pamiątek myśliwskich będących spuścizną po Romanie i Janie Tomaszu Filipowiczach.

Spichlerz z Drewnowa Lipskie – ekspozycja "Narzędzia i instrumenty do uprawy, pielęgnacji i użytkowania lasu"

Teren wokół gajówki i spichlerza – plenerowa ekspozycja "Maszyny do uprawy i użytkowania lasu"

Obiekty zamiejscowe w Drewnowie Ziemaki

Wiatrak „koźlak” in situ, wybudowany pod koniec pierwszej połowy XIX wieku, jest obiektem zamiejscowym Muzeum Rolnictwa. Obiekt dwukondygnacyjny na planie zbliżonym do kwadratu, ściany obite pionowo deskami i listwami, dach dwuspadowy z naczółkiem od strony skrzydeł pokryty gontem. Wiatrak wyposażony w jedną parę kamieni i system odsiewczy do mąki pytlowej. Obiekt technicznie sprawny.
Chata z Uszy Małej, wybudowana około 1875 roku, ulokowana w punkcie zamiejscowym Muzeum Rolnictwa w Drewnowie Ziemakach, gdzie pełni funkcję domu młynarza. Konstrukcja ścian węgłowa, dach dwuspadowy kryty słomą. Budynek posadowiony na planie prostokąta, szerokofrontowy, symetryczny z gankiem. Wewnątrz podział na kuchnię, izbę, dwa alkierze, sień i komorę. W jednym pomieszczeniu znajduje się ekspozycja poświęcona profesorowi Kazimierzowi Drewnowskiemu a w drugiej wyposażenie kuchni i alkierza w domu wiejskim z lat 50-tych XX w.

Obiekt zamiejscowy w Dąbrowie Łazach.

Wiatrak „koźlak” zbudowany na początku XX w. w Wysokiem Mazowieckiem, przeniesiony do Dąbrowy ok. 1946 r., pierwotnie miał dwie pary kamieni obecnie jedną parę. Technicznie sprawny, po kapitalnym remoncie w latach 80-tych i 2002 r.

Szkoła Wiejska w Winnie Chroły - obiekt zamiejscowy

Budynek szkoły przeniesiony został do Winnej Chroły na początku lat 30-tych XX wieku ze wsi Skórzec, gdzie przez wiele lat był siedzibą władz gminnych. Szkoła funkcjonowała do 2000 roku. Jest to jedyna tego typu wystawa stała w Polsce mieszcząca się w stojącym in situ drewnianym budynku szkolnym. Na wystawie zobaczyć można sale szkolne z lat 30-tych
i 60-tych, pokój nauczycielski, mieszkanie nauczyciela oraz salę historii tej szkoly (fotografie, dokumenty, świadectwa szkolne, przedmioty).
Na szczególną uwagę w poszczególnych salach zaslugują:
W sali szkolnej z lat 30-tych XX w. drewniane tornistry, ławki z wpuszczonymi kałamarzami, ośla ławka, dyscyplina skórzana i woreczki z grochem do klęczenia.
W klasie z lat 60-tych XX w. oryginalne zeszyty szkolne z początku lat 70-tych XX w., zestawy pomocy naukowych. W obu salach są manekiny nauczycieli i dzieci ubrane
w oryginale stroje stosowne do epoki.
W sali historycznej oprócz fotografii z lat 30-tych, 50-tych, 70-tych, 80-tych i 90-tych XX w. na uwagę zasługują oryginalne dzienniki szkolne ze Szkoły Podstawowej w Winnie Chroły
z lat 20-tych i 30-tych XX w., rozkład zajeć z roku szkolnego 1939/40 z poprawkami naniesionymi przez sowieckie władze oświatowe po zajęciu tych terenów po agresji ZSRR po 17 września 1939 roku.
Na korytarzu prezentowane są oryginalne dyplomy ze Szkoły Podstawowej w Winnie Chroły
z lat 60-tych, 70-tych, 80-tych, 90-tych XX wieku. W mieszkaniu nauczyciela jest m.in. telewizor z lat 60-tych, żelazne łóżko, a nad nim obraz Matki Boskiej Hodyszewskiej, dalej kącik higieniczny z parawanem oraz etażerka z kompletem dzieł Lenina.
W pokoju nauczycielskim jest m.in. oryginalny dziennik zajęć pozalekcyjnych z 1972 roku oraz czarny ebonitowy telefon na korbkę.
Pomieszczenia zostały starannie zaaranżowane i wyposażone w odpowiednie dla danych okresów sprzęty szkolne.